Trzy zdjęcia statku "Steenke"

Utworzono .

01. Parowiec Steenke. Zbiory Bernda Schwarza

Trzy zdjęcia statku „Steenke”

Do czasu przejścia w stan spoczynku w 1875 r. Georg Jacob Steenke pracował w Królewsko-Pruskiej Inspekcji Budownictwa Wodnego w Czulpie nad jeziorem Ruda Woda w pobliżu Małdyt. Inspekcja, przemianowana później na Urząd Budownictwa Wodnego, obejmowała nadzorem w szczególności budowle hydrotechniczne. Dbała też o należyty stan drogi wodnej, tak aby była ona żeglowna. Służba nadzoru kanału dysponowała także własną flotą: statkami inspekcyjno-holowniczymi, pogłębiarkami i innymi specjalistycznymi jednostkami.

Parowiec w prezencie urodzinowym

Zbudowano go jako statek holowniczo-inspekcyjny dla rządowej administracji wodnej w Czulpie, dlatego na burcie widnieje pruska korona królewska. Najprawdopodobniej pierwotnie otrzymał imię „Baurath Steenke” na cześć Georga J. Steenkego i zapewne nie przez przypadek odbyło się to w 80. rocznicę urodzin budowniczego i głównego zarządcy Kanału Oberlandzkiego (dziś Elbląskiego). Później używano skróconej nazwy – „Steenke”. Ów parowiec był małym (długość całkowita - 16,00 m; szerokość na wręgach - 3,15 m; zanurzenie - 1,15 m;) tzw. tylnokołowcem, miał bowiem tylko jedno koło napędowe, umiejscowione na rufie, którego obrys nie wystawał poza kadłub. Dzięki takiemu zlokalizowaniu pędnika statki tylnokołowe, w przeciwieństwie do bocznokołowców, lepiej nadawały się do żeglugi na kanałach, zwłaszcza w śluzach. Niemiecki pisarz Johannes Trojan pływający tym parowcem m.in. po Jezioraku pod koniec XIX w. relacjonował: „Wewnątrz on („Steenke” – RK) był tak ładnie i wygodnie urządzony, jak mały parowiec rejencyjny na Wiśle, który także przeznaczony jest, aby urzędnicy korzystający zeń, mogli na nim nocować. Załoga składała się ze sternika, palacza i jednego marynarza.” („Der Wanderer durch Ost-und Westpreußen”, Nr 2/1906). Przez ponad 20 lat „Steenke” służył jako statek inspekcyjny w administracji wodnej w Czulpie. Po 1905 roku tę administrację wraz z flotą przeniesiono do Ostródy. Odtąd „Steenke” cumował w porcie zimowym, zbudowanym w widłach Jeziora Drwęckiego i kanału prowadzącego na jezioro Szeląg.

Z parowca na motorowiec

W 1935 roku s/s „Steenke” został przebudowany na śrubowiec o napędzie spalinowym. Statek przedłużono wówczas do 21,30 m i wyposażono w czterocylindrowy silnik Maschinen Werke Mannheim typ RH 124 V, o mocy 55 KM. Inne parametry: długość na linii wodnej - 20,35 m; szerokość całkowita - 3,15 m; wysokość burt - 2,10 m; wysokość statku nierozbieralna - 4,10 m; zanurzenie - 1,25 m. Pod koniec II wojny światowej „Steenke” został zatopiony w Ostródzie. W sierpniu 1945 r. wydobyto go i odbudowano w ostródzkiej stoczni, z przeznaczeniem na holownik. Otrzymał też (na krótko) nową nazwę – „Elbląg”. Później zwał się „Zbigniew” i służył w okresie 1946-1951 w Państwowym Zarządzie Wodnym w Elblągu, następnie w latach 1952-1955 w Rejonie Dróg Wodnych (RDW) w Tczewie, przy czym portem macierzystym był Elbląg.

Godzi się w tym miejscu przypomnieć, że 28 września 1947 roku, w dniu pierwszego po wojnie oficjalnego uruchomienia żeglugi pasażerskiej na Kanale Elbląskim (nazywanego wówczas Kanałem Warmińskim), m/s „Zbigniew” przewiózł urzędową delegację na trasie Elbląg - Ostróda. Po 1948 roku kapitanem tego statku był Adolf Tetzlaff, który do tragicznego rejsu - 1 lipca 1952 - roku szkolił na nim adeptów żeglugi śródlądowej.

W roku 1956 „Zbigniew” został przemianowany na „Żuławy” i nadal był użytkowany (do 1963 r.) przez tczewski RDW, a później do 1967 r. Okręgowy Zarząd Wodny w Tczewie. W 1968 roku po 87 latach służby w administracji wodnej statek, który początkowo był parowcem, a później motorowcem i miał kolejno nazwy: „Baurath Steenke”, „Steenke”, „Elbląg”, „Zbigniew” i „Żuławy”, wycofano z eksploatacji, by potem przeznaczyć go na złom.

Tekst ukazał się w „Gazecie Ostródzkiej” z dnia 5 stycznia 2018 roku.

Korzystałem z opracowania „Statki Kanału Elbląskiego 1860-2012” autorstwa Waldemara Danielewicza.

Ryszard Kowalski

Ilustracje:

  1. Parowiec „Steenke” przy śluzie w Miłomłynie. Fot. nieznanego autora, zapewne z początku XX wieku. Zbiory Bernda Schwarza. W głębi widoczny budynek posterunku obserwacyjnego przepływających statków i jednocześnie miejsce zamieszkania śluzowego. Z prawej tabliczka informująca, że na śluzie można zaopatrzyć się w wodę pitną.
  2. Motorowiec „Steenke” na pochylni w Buczyńcu. Pocztówka z końca lat 30. XX wieku. Zbiory R. Kowalskiego.
  3. „Zbigniew” po remoncie w suchym doku w Ostródzie. Fot. nieznanego autora z 1946 roku. Archiwum rodziny Bagińskich.03. Motorowiec Zbigniew. Zbiory rodziny Bagińskich03. Motorowiec Zbigniew. Zbiory rodziny Bagińskich03. Motorowiec Zbigniew. Zbiory rodziny Bagińskich