Obiekty Szlaku Kanału Elbląskiego - śluza Miłomłyn

Utworzono .

luza Miłomłyn 2017 JG 01 KopiaŚluza Miłomłyn i rozgałęzienie Kanału

Centralnym punktem systemu wodnego Kanału Elbląskiego jest skrzyżowanie dróg wodnych do Elbląga, Ostródy, Iławy i Zalewa przy śluzie Miłomłyn (od tego miejsca liczy się kilometraż w kierunkach jezior Druzno, Szeląg i Jeziorak). Tu właśnie zaczęła się w XIX w. historia drogi wodnej łączącej ówczesny Oberland (Górny Kraj - dawna nazwa krainy nad obecnym Kanałem Elbląskim) z portem morskim w Elblągu. 28 października 1844 r. w ówczesnej osadzie Sonnenhof (obecnie przejazd k. Miłomłyna) miało miejsce wbicie w ziemię pierwszej łopaty przez inż. Georga Jacoba Steenkego, twórcę koncepcji, autora projektu oraz kierownika budowy, a później administratora tej drogi wodnej.

Budując połączenie wodne jezior oberlandzkich z Elblągiem, wyrównano do Jezioraka poziom jezior „wodnej krainy” od Ewingów po Rudą Wodę, Sambród, Piniewo i kanał w Buczyńcu. Okazało się jednak konieczne wybudowanie 2 śluz pomiędzy Miłomłynem a Jeziorem Drwęckim, leżącym 4 m niżej. Jedna z nich powstała w Miłomłynie w latach 1872-1876. Ok. 1926 r. komory śluzy, zbudowane pierwotnie z drewnianych bali, zostały zamienione na betonowe. W latach 2013-2014 śluzę poddano rewitalizacji. M.in. zdemontowano wrota i po remoncie ponownie je zamontowano. Wtedy też zbudowano tymczasowe grodzie, zamykając ujście kanałów do Jezioraka oraz w kierunku Elbląga, i odmulono dno górnego awanportu, miejsca, w których statki czekają na śluzowanie.

Dawniej mechanizmy wrót śluzy były napędzane ręcznie, za pomocą korby, po ostatnim remoncie są „sterowanie” pilotem. W każdej jednak chwili można przywrócić dawne tradycyjne rozwiązanie.

Wymiary komory śluzy są następujące: długość użytkowa komory - 33,88 m, szerokość użytkowa komory - 3,60 m. Takie wymiary miały ją dostosować do spławu drewna. Na wrotach znajdują się drewniane pomosty służące do obsługi zastawek. W komorze śluzowej mogą zmieścić się jednocześnie 4 jachty. W śluzie Miłomłyn występuje największa różnica poziomów spośród wszystkich śluz na Pojezierzu Iławskim. Spad wody wynosi 3,54 m.

Ciekawymi obiektami, z których roztacza się widok na rozgałęzienie dróg wodnych w Miłomłynie oraz rozpoczynające się stąd szlaki wodne, są dwa mosty na drodze do Zalewa. Pierwszy z nich, bezpośrednio przy śluzie (jednoprzęsłowy, belkowy, stalowy), przecina kanał prowadzący do Ostródy, drugi (jednoprzęsłowy, łukowy, betonowy), zbudowany został na kanale wiodącym do Jezioraka. Z mostu, pochodzącego z 1927 r., można obserwować jej działanie. Ten most zastąpił wcześniejszy, z 1846 r. Most nad kanałem prowadzącym do Iławy i Zalewa zbudowano w 1910 r. Zachował on oryginalną bryłę i elewację. U jego podnóża zaczyna się 18-kilometrowa ścieżka rowerowa, początkowo biegnąca wzdłuż kanału, a dalej odchodząca do Tardy.

Teren awanportu i skrzyżowania dróg wodnych od strony drogi do Zalewa jest ogrodzony, ale możliwe jest tu wejście przy pomoście cumowniczym dla statków pasażerskich. Po drugiej stronie rozlewiska znajduje się też pomost drewniany o długości 25 m do cumowania jachtów. Przy początku szlaku do Elbląga stoi budynek śluzowego. Żeglarze i pasażerowie statków przebywających w śluzie mogą zobaczyć kamienny obelisk oraz dąb papieski upamiętniające spływ kajakowy z 1959 r. po Kanale Elbląskim oraz wodach Jezioraka i jego odnóg z udziałem Biskupa Pomocniczego Archidiecezji Krakowskiej Karola Wojtyły, a także cały jego pontyfikat jako papieża Jana Pawła II.

Pozostałością dawnej zabudowy jest budynek zarządcy folwarku przy drodze do Zalewa. Blisko niego, naprzeciwko rozwidlenia dróg wodnych, usytuowany jest parking dla samochodów.

Kazimierz Skrodzki

Śluza Miłomłyn 2017 JG 01Śluza Miłomłyn 2017 JG 01Śluza Miłomłyn 2017 JG 01Śluza Miłomłyn 2017 JG 01