Obiekty Szlaku Kanału Elbląskiego - elektrownia wodna na Iławce w Dziarnówku

Utworzono .

Elektrownia wodna w Iławce JG 01

Elektrownia wodna na rzece Iławce w Dziarnówku

Mała elektrownia wodna urządzona została w budynku dawnego młyna na kanale Młyńskim przy rzece Iławce, ok. 7 km na południe od Iławy. Elektrownia posiada 2 turbiny i ma moc 74 kW. Spad roboczy wody wynosi 2,7 m. Funkcjonowanie tej elektrowni ściśle powiązane jest z odpowiednimi upustami wody przez jaz na Iławce w Iławie, który reguluje poziom wody na Jezioraku. Budynek elektrowni z cegły i kamienia polnego, 2-kondygnacyjny, przykryty dachem dwuspadowym, pochodzi z przełomu XIX-XX w. W zespole zabudowań elektrowni znajduje się ponadto budynek magazynowy - murowany z cegły, otynkowany. Stojący obok dom mieszkalny murowany z cegły, obecnie także otynkowany, pochodzi z 2 połowy XIX w. Wszystkie wymienione budynki znajdują się pod ochroną konserwatorską.

Dziarnówko powstało na trakcie komunikacyjnym, łączącym osady pruskie znad Jezioraka wzdłuż rzeki Iławki. Pierwsza wzmianka o Dziarnówku, wsi o rodowodzie pruskim, pochodzi z 1414 r. W trakcie toczącej się w owym czasie wojny Polski z zakonem krzyżackim została spalona tutejsza karczma, a wieś opustoszała. Przedtem zatrzymywali się tutaj żeglarze i flisacy płynący z Zalewa i Iławy rzeką Iławką i dalej Drwęcą, transportując płody rolne i produkty leśne do hanzeatyckiego Torunia. Wieś została ponownie lokowana przez zakon. W XVI stuleciu działał w niej młyn, który został zakupiony w 1548 r. przez starostę iławskiego – Wolfa von Kreytzena. W 1750 r. nowym właścicielem młyna był graf Finck von Finckenstein, pan na pobliskim zamku w Szymbarku, pochodzący z jednego ze znamienitszych rodów magnackich Prus Wschodnich. W 1789 r. Dziarnówko było wsią szlachecką z młynem na Iławce i liczyło 19 domów mieszkalnych. W pierwszej połowie XIX w. funkcjonował w Dziarnówku tartak. W 1933 r. we wsi mieszkało 128 osób, w 2014 – 73.

Niewielkie Dziarnówko posiada kilka interesujących atrakcji. Na przystani kajakowej znajdującej się w lesie usytuowana jest wiata z miejscem na ognisko, a w jej sąsiedztwie stoją tablice edukacyjne. Można się z nich dowiedzieć, jakie ptaki łowne żyją w iławskich lasach oraz zapoznać się z gwarą myśliwych. W odległości ok. 150 m od elektrowni odnajdziemy leśniczówkę Dziarnówko, a w jej sąsiedztwie miejsce na odpoczynek. Atrakcją leśnictwa Dziarnówko są posadzone w 2007 r. słynne sosny taborskie. Ich nasiona zostały poświęcone przez papieża Benedykta XVI. W pobliżu elektrowni znajduje się gospodarstwo rybackie ze stawami specjalizującymi się w hodowli pstrąga, karpia i jesiotra (dawniej była tu węgornia). Można tutaj kupić świeże ryby. Wędrując na wschód od wsi, niedaleko szosy iławskiej odnajdziemy nieczynny już cmentarz ewangelicki z XIX w.

Do Dziarnówka można dojechać autem lub dopłynąć Iławką. Jadąc samochodem z Iławy drogą wojewódzką nr 536, należy skręcić 3 km za miastem w lewo do lasu, na drogę asfaltową. Przez wioskę (km 11,7 od początku szlaku), prowadzi szlak kajakowy rzeki Iławki, od Jezioraka do Drwęcy, którą dalej można popłynąć aż do Torunia. Przed Dziarnówkiem rzeka rozwidla się, by dalej znów się połączyć. Płynąc w prawo, dotrze się bezpośrednio do elektrowni. Płynąc natomiast w lewo, napotka się most drogowy i jaz piętrzący wody Iławki (wysokość spiętrzenia wynosi 3,5 m). W celu kontynuowania spływu, trzeba przenosić kajaki (płynąc młynówką, trzeba przenieść kajak przez podwórze - za zgodą gospodarza). Stan wody za elektrownią jest znacznie większy niż za jazem i prąd rzeki silniejszy.

Kazimierz Skrodzki

360 elektrownia na ilawce360 elektrownia na ilawce